Bölüm 01
TR ETS kimi ve hangi faaliyetleri kapsıyor?
Sistem tüm işletmeleri değil, sera gazı emisyonlarının izlenmesi mevzuatı çerçevesinde belirli faaliyetleri yürüten ve yıllık emisyon büyüklüğüne göre sınıflandırılan tesisleri ilgilendirir. Pilot dönemde özellikle enerji yoğun sanayi kolları ve elektrik üretimi öne çıkar; ancak bir tesisin kapsamda olup olmadığı yalnız sektör adıyla değil, kurulu kapasite ve faaliyet tanımıyla belirlenir.
- Kapsam değerlendirmesinde tesisin yürüttüğü resmî faaliyet ve kapasite eşiği esas alınır
- Yıllık doğrulanmış emisyon miktarına göre A, B ve C tesis kategorileri ayrışır
- Pilot dönemde B ve C kategorisindeki uygun faaliyetli tesislere odaklanılır
Bölüm 02
A, B ve C tesis kategorileri ne anlama gelir?
Sera gazı izleme ve raporlama düzeninde tesisler yıllık toplam emisyon büyüklüklerine göre üç temel kategoriye ayrılır. Kategori B (orta ölçekli emisyonlu tesisler) ve Kategori C (yüksek emisyonlu tesisler), TR ETS yükümlülükleri ve veri doğruluk kademeleri açısından birincil muhatap grubunu oluşturur.
- Kategori ayrımı kullanılan ölçüm kademelerini (tier) ve veri kontrol sıklığını etkiler
- Tesis sınırları içindeki tüm yanma ve proses üniteleri birlikte değerlendirilir
- Kategori değişikliği veya kapasite artışı durumunda izleme planlarının güncellenmesi gerekir
Bölüm 03
Tahsisat ile karbon kredisi arasındaki temel fark
Sanayide en sık karıştırılan konulardan biri ETS tahsisatı ile gönüllü karbon kredisi (offset) kavramlarıdır. Tahsisat, ETS kapsamında bir ton karbondioksit eşdeğeri (1 tCO2e) emisyon hakkını temsil eden resmî birimdir. Gönüllü karbon kredisi ise azaltım veya yutak projelerinden üretilen ayrı bir belgedir ve ETS’de kullanımı ancak mevzuatın izin verdiği sınırlı denkleştirme kuralları çerçevesinde söz konusu olabilir.
Bölüm 04
2026 raporlama yılı ve 2027 uygulama takvimi ayrımı
Her işletme için ilk günden ödeme veya tahsisat teslimi zorunluluğu olduğu yönündeki genellemeler yanıltıcıdır. Pilot dönemin ilk aşamasında doğru izleme, İzleme Metodolojisi Planı (İMP) ve Faaliyet Seviyesi Raporu (FSR) disiplininin oturtulması önceliklidir.
- İzleme Planı ve İMP hazırlık süreçlerinin takvime uygun yürütülmesi
- Alt tesis sınırlarının ve faaliyet seviyesi ölçüm noktalarının netleştirilmesi
- Doğrulayıcı kuruluş incelemesine sunulacak kanıt dosyalarının oluşturulması
Bölüm 05
İşletmelerin toplaması gereken temel veriler ve Ekoneks yaklaşımı
Güvenilir bir ETS hazırlığı; yakıt faturaları, enerji sayaçları, kantar kayıtları, üretim tonajları ve laboratuvar analizlerinin birbirini doğrulamasını gerektirir. Ekoneks Carbon, bu verileri üretim sahasından başlayarak izlenebilir bir çalışma alanında birleştirmeyi hedefler.